‘Sinds mijn moeder afgelopen februari is overleden denk ik af en toe terug aan een pregnante droom uit het verleden. Ik bevond me in de hel, in een borrelend moerasgebied waar een bebaard mannetje met laboratoriumbuisjes bezig was. In een poel dreven mensen op luchtbedden, ze hielden hun hoofd in het water, net als ikzelf. Terwijl de anderen bijna stikten, dacht ik: wat doet iedereen moeilijk, je hoeft alleen maar je hoofd uit het water te tillen.

Daarna zweefde ik over een donker, apocalyptisch landschap waar vuren brandden. Alles was verwoest. Toen ik ten slotte op een heuvel landde kwam een vrouw naar mij toe. Ze was heel mooi en lief. We vreeĆ«n met elkaar. Na afloop zei ze: ‘Ik ben je vader en je moeder’. Ik was erg van slag, maar zij stelde me gerust en uiteindelijk werd ik vredig wakker.

Het was zo’n droom die zwanger was van betekenis - maar wat wilde hij mij nou precies vertellen? Misschien had ik het op dat moment zwaar in het leven en was de boodschap: je ouders zijn er altijd voor je. Er waren wel strubbelingen maar ik heb veel van hen gehouden. Die droom gaf me het gevoel van nabijheid dat je met iemand kunt hebben. De innigheid was vertrouwd en onvoorwaardelijk. Nu mijn ouders allebei dood zijn, herken ik dat gevoel: het is alsof ze heel dichtbij mij zijn.

Dat komt ook doordat ik met een locatievoorstelling bezig ben in de streek waar ik ben opgegroeid - Groningen, Drenthe en Friesland. ‘Koning van het grasland’ speelt zich af in de wereld van schaalvergroting en intensivering van de landbouw - voor de grutto is daar geen plaats meer. Ik ben voor dat project veel op het platteland en praat met boeren. Vroeger hadden ze twintig koeien en een paard. Nu zijn er stallen die doen denken aan een treinstations van plexiglas. Wat mij raakt zijn individuele verhalen: mijn stuk gaat over een boerenechtpaar bij wie MKZ uitbreekt. De vraag is: wie is de baas op het land? Zo'n crisis maakt duidelijk wat de schaduwkanten zijn van het systeem waarin mens en dier terecht zijn gekomen.

Ook onze vorige locatieproductie ‘Mansholt’ ging over de grenzen van de maakbaarheid. Sicco Mansholt, de eerste landbouwcommissaris van Europa, stuurde aan op industrialisering van de landbouw. Hij had een grootse visie, maar de desastreuze gevolgen voor natuur en milieu had hij niet voorzien.

Onze nieuwe voorstelling is daar een soort vervolg op. Zonder met de vinger te wijzen stellen we iets aan de orde en brengen het terug naar de mensen over wie het gaat. Dat we niet voor een eigen kringetje van theaterliefhebbers spelen bevalt me. Noem het een verlangen naar verheffing en verbinding. Ik herken bij mezelf iets van de ouderwets sociaal-democratische inslag van mijn ouders.’

Tjeerd Bischoff (1961) is toneelschrijver.

Noor Hellmann